Theo số liệu của Tổng cục Hải Quan, Việt Nam xuất khẩu 10.811 tấn tiêu các loại trong nửa đầu tháng 5/2018, tăng 11,57% về lượng nhưng giảm 34,94% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.

Nửa tháng xuất khẩu của Việt Nam cũng đủ là một con số "khủng" so với sản lượng tiêu cả năm 2017 mà Campuchia sinh sản được, ước khoảng 23.000 tấn. Năm ngoái, Việt Nam vẫn giữ ngôi vô địch kiên cố về xuất khẩu hồ tiêu, với 62,5% thị phần. Tuy nhiên, giá tiêu là một câu chuyện khác.

Ông Pascal Billaud - tổng giám đốc Central Food Retail Group kiêm Đại sứ châu Á về chỉ dẫn địa lý của Liên Hiệp Quốc cho biết, cũng là tiêu, nhưng tiêu đen Kampot (Campuchia) giá 15 USD mỗi kg, Thái Lan 6 USD, còn Việt Nam chỉ 5,04 USD một kg.

Từ trái sang, tiêu Kampot của Campuchia và tiêu đen của Thái Lan được đóng gói để bán lẻ.

Theo chuyên gia này, điều đó cho thấy Việt Nam chưa làm tốt lợi. của chỉ dẫn địa lý trong việc tăng năng suất cho người trồng. Các lợi. khác về truy xuất cội nguồn sản phẩm, nhãn chuẩn y sản phẩm có chỉ dẫn địa lý cũng chưa được khai khẩn triệt để.

Trong khi đó, Campuchia thu hoạch được 102 tấn tiêu mang thương hiệu Kampot năm ngoái, với 70% xuất khẩu và 30% bán tại các cửa hàng đặc sản phục vụ du lịch. Thương hiệu tiêu Kampot được coi sóc rất chu đáo. Cuối tháng 3/2018 vừa qua, đích thân Bộ trưởng thương nghiệp Campuchia - Pan Sorasak đã có thi bang lai xe a1 chuyến công du cữ thị trường cho mặt hàng này ở châu Âu.

"Có một thứ nông phẩm ta có lợi thế đặc biệt để có thể phát huy ngay mà còn chưa được để ý là hướng dẫn địa lý. Chúng ta vẫn đang hoang phí gia tài lớn đó", bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hội doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao nói.

Hiện Việt Nam có 66 sản vật được Cục sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Tuy nhiên, theo bà Hạnh, Việt Nam thiếu một "đạo diễn" chung để phát huy gia tài này, trong khi Thái Lan, và gần đây là Campuchia đang tận dụng tốt.

Với 77 thành phố, Thái Lan đang đặt đích mỗi tỉnh có ít nhất một sản phẩm có chỉ dẫn địa lý. Trong đó có sự kết liên của các thành phần gồm: Người trồng/nhà sinh sản; Tiêu chuẩn chỉ dẫn địa lý; Sản phẩm có chỉ dẫn địa lý; Chợ; Cục sở hữu trí óc; Phát triển sản phẩm và thiết kế bao bì.

Tại nước này, tiêu chuẩn hướng dẫn địa lý khác nhau tùy theo từng sản phẩm. Các sản phẩm chỉ dẫn địa lý không cần phải là một sản phẩm hữu song chủ yếu là các sản phẩm nông nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn của Thai Gap, được ứng dụng từ Global Gap.

"Với hướng dẫn địa lý, tôi nghĩ Việt Nam nên đẩy mạnh phát triển nhận thức của người dân, tạo ra nhiều hình thức đào tạo, giáo dục con người . Ở Thái Lan, chúng tôi giáo dục người dân về tác động, lợi ích của hướng dẫn địa lý. Nhiều người còn là "nhà phát minh" cho chính nơi sản xuất của họ. Họ cập nhật được tình hình, các chỉ số, cách bảo vệ... nên, họ làm cho khách hàng tin tưởng.# và mua sản phẩm từ những khu vực này", ông Pascal Billaud nói.

Doi Chaang Coffee được đặt theo tên của ngôi làng trên các ngọn đồi tại đông bắc Thái Lan là tỉ dụ. Người nông dân tinh thần được tiếng tăm đặc sản của mình nên họ cam kết về quy trình hữu cơ, bảo đảm chất lượng và hương vị tốt nhất.

Vị đại sứ cũng đưa lời khuyên, với các sản phẩm hướng dẫn địa lý mà Việt Nam hiện đang xuất sang Trung Quốc thì "nên bảo vệ những khu vực sinh sản này, đảm bảo sự thăng bằng và công bằng cho nông dân".

Trong một sự kiện được tổ chức vào giữa năm ngoái, Trung tâm Phát triển Tài sản sở hữu trí óc cho hay, một số đặc sản như cam Cao Phong (Hòa Bình) đã tăng 100% giá trị sau khi được cấp chỉ dẫn địa lý. Chè Mộc Châu (Sơn La) có bao bì mang chỉ dẫn địa lý cũng có giá cao hơn từ 1,7 đến 2 lần các loại chè không có bao bì hướng dẫn.

Tuy nhiên, cũng có những sản vật sau khi được cấp chỉ dẫn địa lý lại có thiên hướng đi xuống: bị khai thác kiệt, chất lượng suy giảm, bị làm giả… nên phải khó nhọc cạnh tranh, thậm chí có nguy cơ biến mất.

*49 sản vật Việt Nam đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tính đến tháng 4/2017

Đặc sản Việt Nam vẫn đẵn vang danh… trong nước

Viễn Thông