Sarin, cùng với hai chất hóa học Tabun và Soman, là tác phẩm của nhà hóa học người Đức Gerhard Schrader cùng nhóm cộng sự vào cuối thập niên 30 của thế kỷ 20. Cái tên của chất độc thần kinh Sarin được ghép từ chữ cái đầu tiên trong họ của những người đã tạo ra nó: Gerhard Schrader, Otto Ambros, Gerhard Ritter, và Hans-Jürgen von der Linde.

Nhóm khoa học gia người Đức ban đầu không dụng tâm chế tạo ra chất độc tâm thần chết người này mà dự định chế tác một loại thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, sau một sự cố về công thức, Sarin đã ra đời. Schrader cùng nhóm cộng sự trở nên những nạn nhân trước tiên của Sarin, bị mù lòa và thoái hóa cơ bắp.

Chất độc không màu, không mùi, không vị

Sarin là loại hóa chất trong suốt, không màu, không mùi và không vị khi ở thể tinh khiết. Loại hóa chất này được Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) kê vào danh sách khí giới hóa học thần kinh và bị cấm dùng hoàn toàn trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Sarin thường được lưu trữ ở dạng lỏng. Tuy nhiên, trong phần nhiều các cuộc tiến công, chất độc này được bốc hơi thành dạng khí để dễ dàng phát tán ra môi trường.

Các nạn nhân thiệt mạng trong vụ tấn công hóa học bằng chất Sarin tại Douma, Syria. ngày 8/4. Ảnh: Reuters .

Bởi đặc tính không màu, không mùi, không vị, các nạn nhân rất khó nhận ra thời khắc họ bắt đầu nhiễm chất độc Sarin. Những triệu chứng nhiễm độc trước tiên bao gồm sổ mũi, đau mắt, chảy nước dãi, đổ mồ hôi nhiều, thở nhanh, tiểu tiện liên tục và buồn nôn.

Khi phơi nhiễm lượng lớn Sarin, nạn nhân có thể bị mất tinh thần, toàn thân bại, co giật và suy hô hấp. vớ các triệu chứng này sau đó sẽ dẫn tới tử vong.

Theo Tổ chức Y tế thế giới WHO, Sarin có khả năng đe dọa tính mệnh con người cao gấp 26 lần so với chất độc Xyanua. Nạn nhân hít phải khí Sarin với liều lượng 200 miligam sẽ tử vong chỉ trong vài phút, thậm chí không đủ thời kì để xuất hiện các triệu chứng.

Sarin cũng có thể thâm nhập vào cơ thể nạn nhân qua da. Một lượng nhỏ Sarin bằng đầu kim châm cũng đủ để giết chết một người trưởng thành. Nhiễm độc Sarin qua da sẽ lâu hơn so với qua đường hô hấp. Tuy nhiên, sau 30 phút, các triệu chứng sẽ xuất hiện và cái chết đến chóng vánh.

Những nạn nhân may mắn sống sót sau khi nhiễm độc Sarin có nguy cơ đối mặt những tình trạng bệnh lý lâu dài như thương tổn phổi, thương tổn mắt hoặc suy giảm chức năng hệ tâm thần trung ương.

Lịch sử đẫm máu của chất độc tâm thần Sarin

Một trong những thảm họa nhân đạo nhợt nhất có liên quan tới chất độc thần kinh Sarin là vụ tấn công năm 1988 tại Halahbja, Iraq. Quân đội chính phủ Iraq sử dụng kết hợp khí Sarin và khí hóa học mù tạt gây ra cái chết cho hơn 5.000 người thi bằng lái xe máy a1 Kurd. Khoảng 65.000 người bị thương trong vụ tấn công hóa học này.

Tháng 3/1995, giáo phái Aum Shinrikyo sử dụng chất độc Sarin tiến công nhà ga tàu điện ngầm ở Tokyo, Nhật Bản, khiến hơn 6.000 người bị trúng độc. 13 người trong số các nạn nhân đã bỏ mạng. Chất độc này cũng khiến 7 người khác bỏ mạng trong một cuộc tiến công trước đó tại đô thị Matsumoto, Nhật Bản, năm 1994.

Nhà chức trách Nhật Bản thu giữ vật liệu chế tạo chất Sarin tại cứ của Aum Shinrikyo năm 1995. Ảnh: Reuters .

Trong cuộc nội chiến Syria, chất độc Sarin từng được dùng tháng 8/2013 khi quân đội chính phủ không kích Đông Ghouta. Tổ chức thầy thuốc không biên thuỳ xác định khoảng 4.000 người đã nhiễm độc, trong đó chí ít 500 người thiệt mạng.

Năm 2017, Liên Hợp Quốc và OPCW kết tội chính phủ Syria sử dụng chất độc Sarin trong cuộc không kích ngày 4/4/2017 vào thị trấn Khan Sheikhun do quân nổi dậy kiểm soát. Vụ tiến công làm 83 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Mỹ sau đó phóng hàng chục hoả tiễn Tomahawk vào cứ không quân Sharyrat của quân chính phủ Syria.

Vụ tiến công vào thị trấn Douma ngày 8/4 là lần thứ 6 khí giới hóa học bị cáo buộc được dùng trên trận mạc Syria trong năm 2018. Tới thời khắc hiện tại, ít ra 70 người đã bỏ mạng và hơn 500 người bị thương vì chất độc tâm thần Sarin trong vụ tiến công ở Douma.

Vụ tấn công hóa học ở Syria: 'Trẻ em chết trước mắt chúng ta' Đó là những lời giám đốc điều hành Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNICEF nói sau khi báo cáo về vụ tiến công hóa học tại Syria ngày 7/4.